ABD'de 'hayatta kalan' idam mahkumu taburcu edildi: Şimdi ne olacak?

ABD'nin Tennessee eyaletinde 30 Eylül'de iki doz ölümcül ilaç verilmesine rağmen hayatta kalan idam mahkumu Christa Pike'ın, tedavisi tamamlanarak hapishaneye nakledildiği belirtildi.

Kadın mahkum Pike'ın, başarısız idam girişimi sonrası tedavi gördüğü hastaneden taburcu edildiği ve 30 yılı aşkın süredir kaldığı hapishanesine gönderildiği ifade edildi.

Pike'ın "iyileşme sürecinin takip edilmeye devam edileceği", olası uzun vadeli bilişsel etkilerin değerlendirilmesinin "aylar sürebileceği" belirtildi.

Pike, 1995'te 18 yaşındayken sınıf arkadaşı Colleen Slemmer'ı öldürmekten suçlu bulunarak idama mahkum edilmişti.

İdam cezasının infazı için Pike'a 30 Eylül'de 2 doz ilaç verilmiş ancak Pike'ın kalbi durmamıştı. Pike, cezaevi dışındaki bir sağlık kuruluşuna sevk edilmişti.

Tennessee Valisi Bill Lee olayın incelenmesi için talimat verirken, eyalette yılın geri kalanı için planlanan infazlar da inceleme süresince durdurulmuştu.

CHRISTA PIKE KİMDİR?

Christa Pike, Ocak 1995'te 18 yaşındayken, erkek arkadaşı ve başka bir kişiyle birlikte 19 yaşındaki Colleen Slemmer'i Knoxville yakınlarında öldürmekten suçlu bulundu.

Pike ölüm cezasına çarptırıldı. Cinayete katılan erkek arkadaşı ise olay sırasında 17 yaşında olduğu için ömür boyu hapis cezası aldı.

Pike'ın avukatları yıllardır müvekkillerinin çocukluğunda ağır fiziksel ve cinsel istismara maruz kaldığını, cinayetten bir yıl önce de tecavüze uğradığını belirtiyor. Savunmaya göre jüri bu geçmiş hakkında yeterince bilgilendirilmedi. Avukatlar, söz konusu travmaların bilinmesi halinde ölüm cezası verilmeyebileceğini savunuyor.

Pike, Tennessee'de iki yüzyılı aşkın süre sonra idam edilmesi planlanan ilk kadındı. İnfaz girişimine kadar eyalette ölüm hücresinde bulunan tek kadın mahkûmdu.

İNFAZ NEDEN BAŞARISIZ OLDU?

Pike'ın infazı 30 Eylül akşamı Nashville'deki Riverbend Maximum Security Institution adlı yüksek güvenlikli cezaevinde gerçekleştirilecekti.

İnfaz öncesinde yoğun bir hukuk mücadelesi yaşandı. Tennessee'deki bir temyiz mahkemesi aynı gün infazı geçici olarak durdurdu. Ancak eyalet yönetiminin başvurusu üzerine ABD Yüksek Mahkemesi infazın yapılmasına izin verdi.

Pike'ın zehirli iğne yerine kurşuna dizilerek idam edilme talebi de kabul edilmedi.

İnfaz sırasında Pike'a yüksek dozda pentobarbital verildi. Ancak ilk doz beklenen sonucu doğurmadı. Bunun üzerine ikinci doz uygulandı. Pike yine hayatını kaybetmedi.

Avukatlarının aktardığına göre ilaç verilen bölgelerde ciddi yanıklar ve kabarcıklar oluştu. Pike daha sonra bilincini kaybetti, solunum cihazına bağlandı ve bir süre sağlık durumunun iyiye gitmeyeceği düşünüldü.

İnfazın başarısız olmasının kesin nedeni henüz açıklanmış değil. Uzmanların üzerinde durduğu ihtimallerden biri, damar yolunun doğru yerleştirilmemiş olması. Bu durumda ilacın doğrudan kan dolaşımına girmek yerine dokuda birikmiş olabileceği değerlendiriliyor.

Zehirli iğneyle infazlarda doktorların sürece katılmasına yönelik mesleki sınırlamalar bulunması da yıllardır tartışılan konular arasında.

BİR KEZ DAHA İNFAZ DENENEBİLİR Mİ?

Dosyanın en tartışmalı yönlerinden biri de bu.

Tennessee yetkilileri, Pike'ın ölüm cezasının hukukî olarak yürürlükte olduğunu belirtiyor. Ancak eyalet yönetimi şu ana kadar yeni bir infaz tarihi talep edip etmeyeceğini açıklamadı.

Pike'ın durumu hukukî açıdan da sıra dışı. ABD'de daha önce başarısız infaz girişimlerinin ardından mahkûmların yeniden idam edilmeye çalışıldığı vakalar yaşandı. Ancak bunların çoğunda zehirli ilaçlar mahkûma verilmeden önce işlem durdurulmuştu.

Pike'ın vakasında ise öldürücü ilaçlar iki kez uygulandı ve mahkûm ilacın fiziksel etkilerini yaşadı. Hukukçulara göre bu durum, ikinci bir infaz girişiminin ABD Anayasası'ndaki "acımasız ve olağandışı ceza" yasağıyla bağdaşıp bağdaşmadığı konusunda hukukî tartışmaya yol açabilir.

Pike'ın avukatlarından Luke Ihnen, Tennessee yönetiminin yeni bir infaz girişiminden vazgeçeceğine ilişkin herhangi bir güvence vermediğini belirtiyor.

Bir Nashville mahkemesi de Pike'ın başarısız infazıyla ilgili tüm delillerin korunmasına karar verdi. Tıbbi malzemeler, ilaçlar ve infaz ekibinin kayıtları olası yeni davalarda delil olarak kullanılabilecek.

CEZA ÖMÜR BOYU HAPSE ÇEVRİLEBİLİR Mİ?

Pike'ın savunma ekibi, ikinci bir infaz girişiminin kabul edilemez olduğunu savunuyor ve Tennessee Valisi Bill Lee'den ölüm cezasını şartlı tahliye imkânı bulunmayan ömür boyu hapis cezasına çevirmesini talep ediyor.

Spivey çağrısını şu sözlerle dile getiriyor: "Ne kadar acının yeterli olduğunu kendimize sormamız gerekiyor."

Vali Lee henüz bu talebe ilişkin kararını açıklamadı.

Başarısız infazın ardından Lee, Tennessee'deki diğer infazları yıl sonuna kadar askıya aldı ve sürecin bağımsız biçimde incelenmesini istedi. Pike vakası, eyalette bu yıl yaşanan ilk infaz sorunu da değil. Daha önce Tony Carruthers'ın infazı, uygun damar yolunun kurulamaması nedeniyle ilaç verilmeden durdurulmuştu.

ZEHİRLİ İĞNE NEDEN YENİDEN TARTIŞILIYOR?

Pike vakası, ABD'de idam cezası ve özellikle zehirli iğne yöntemine yönelik eleştirileri yeniden güçlendirdi.

ABD'de ölüm cezası 27 eyalette yasal. Bunların bir bölümünde infazlar fiilen durdurulmuş durumda. 23 eyalet ise ölüm cezasını tamamen kaldırdı.

Ülkede en yaygın infaz yöntemi zehirli iğne. Ancak geçmişte Ohio, Alabama, Idaho ve diğer bazı eyaletlerde damar yolu açılamaması veya ilaçların uygulanmasındaki sorunlar nedeniyle infaz girişimleri yarıda kaldı.

2026'da ABD'de şimdiye kadar 30 infaz gerçekleştirildi. 2025 yılında ise 11 eyalette toplam 47 kişi idam edilmişti.

Pike'ın yaşadıkları şimdi yalnızca Tennessee'nin infaz yöntemlerini değil, bir kişinin devlet tarafından öldürülmeye çalışılıp hayatta kalmasının ardından aynı sürecin yeniden uygulanmasının hukukî ve etik açıdan savunulup savunulamayacağını da gündeme getiriyor. Bu sorunun yanıtının mahkemelerde uzun süre tartışılması bekleniyor.

Christa Pike'ın başarısız infaz girişiminden yaklaşık bir hafta sonra, Texas'ta başka bir mahkûm yine pentobarbital kullanılarak idam edildi. Yetkililere göre 46 yaşındaki Jamaal Howard'a Çarşamba akşamı Huntsville'deki eyalet cezaevinde solunumu durduran pentobarbital verildi. Howard'ın avukatları, Pike vakasını gerekçe göstererek son anda infazın ertelenmesini istemişti ancak bu talep kabul edilmedi.

Howard, 2000 yılında bir süpermarketi soyup çalışan Vickie Lee Sartout'u öldürmekten idam cezasına çarptırılmıştı. O sırada 20 yaşında olan Howard, soygunda 114 dolar ve bir karton sigara ele geçirmişti.