CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer: "Küçük esnafın kazancından komisyon adı altında kesinti yapılmasın"

CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, banka ve kredi kartıyla yapılan ödemelerde küçük esnafın karşı karşıya kaldığı POS komisyonları ve ek ücretlerin azaltılması amacıyla hazırladığı kanun teklifini Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sundu. 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu'nda değişiklik yapılmasını öngören teklif, mikro ölçekli esnaftan komisyon alınmamasını, diğer işletmeler için ise komisyon oranlarına üst sınır getirilmesini içeriyor.

TBMM kayıtlarına 2/3878 esas numarasıyla giren teklif, kartlı ödeme sistemlerinin küçük işletmeler üzerindeki maliyet yükünün azaltılmasını, farklı adlar altında alınan ek ücretlerin önlenmesini ve esnafın kazancının korunmasını amaçlıyor.

"KARTLI ÖDEME ESNAF İÇİN TERCİH OLMAKTAN ÇIKTI"

CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, kartlı ödeme sistemlerinin günlük ticaretin vazgeçilmez unsurlarından biri hâline geldiğini belirterek küçük esnafın müşteri kaybetmemek için POS cihazı kullanmak zorunda kaldığını söyledi.

Gürer, "POS cihazı bulundurmak ve kartlı ödeme kabul etmek artık esnaf için bir tercih olmaktan çıkmıştır. Müşteri kaybetmemek ve ticari faaliyetini sürdürebilmek isteyen esnaf kartlı ödemeyi kabul etmek zorundadır. Ancak bankaların ve ödeme kuruluşlarının aldığı komisyonlar küçük esnafın kazancını olumsuz biçimde etkilemektedir." dedi.

Kartlı ödeme sistemlerinin yaygınlaşmasıyla birlikte bankalar ve ödeme kuruluşlarının aldığı komisyonların özellikle düşük kâr marjıyla çalışan işletmeler için önemli bir maliyet oluşturduğunu vurgulayan Gürer, küçük işletmelerin ekonomik büyüklüklerine uygun bir komisyon sistemine ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.

"ESNAF ZORDA, SATTIĞI ÜRÜNÜN YERİNE YENİSİNİ KOYMAKTA ZORLANIYOR"

Mahalle bakkalından manava, berberden kuaföre, kahvehaneden büfeye, simitçiden küçük lokantaya kadar çok sayıda işletmenin artan giderler karşısında ayakta kalmaya çalıştığını belirten CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, POS komisyonlarının esnafın kazancını daha da azalttığını söyledi.

Gürer, "Büyük işletmeler açısından yönetilebilir düzeyde kalan kartlı ödeme maliyetleri, küçük esnaf için doğrudan gelir kaybı oluşturmaktadır. Esnaf zaten kira, elektrik, su, personel, hammadde, vergi ve sigorta gibi çok sayıda zorunlu giderle karşı karşıyadır. Bunların üzerine her kartlı işlemden yapılan kesinti eklendiğinde esnafın gerçek kazancı daha da düşmektedir. Özellikle küçük esnaf uygulanan ekonomik politikalar ile iyice daralmış durumdadır. Kredisini ödemekte zorlanmakta, sattığı ürünün yerine yeni ürün alıp koymakta da zorlanmaktadır." ifadelerini kullandı.

Küçük esnafın vergi, faiz, kira ve diğer sabit giderler nedeniyle ekonomik sıkıntı yaşadığını dile getiren Gürer, işletme sahiplerinin sattıkları ürünleri aynı fiyatla yeniden temin etmekte dahi zorlandıklarını aktardı.

Esnafın ticari faaliyetini sürdürmesinin giderek güçleştiğini belirten Gürer, kartlı ödeme komisyonlarının mevcut ekonomik koşullarda küçük işletmelerin üzerindeki yükü artırdığını kaydetti.

"MİKRO ESNAF İLE BÜYÜK İŞLETME AYNI ŞEKİLDE DEĞERLENDİRİLMEMELİ"

İşletmelerin ekonomik büyüklüklerinin ve maliyetleri karşılama kapasitelerinin birbirinden farklı olduğunu vurgulayan Gürer, bütün işletmelere aynı komisyon yapısının uygulanmasının adil olmadığını belirtti.

Gürer, "Mikro ölçekli bir esnaf ile büyük bir işletmenin kartlı ödeme sistemlerinden kaynaklanan maliyeti aynı şekilde değerlendirilmemelidir. Küçük esnafın korunması için işlem hacmi ve ekonomik büyüklük dikkate alınarak farklılaştırılmış bir sistem oluşturulmalıdır." dedi.

Küçük işletmelerin sermaye yapılarının, işlem hacimlerinin ve finansmana erişim imkânlarının büyük işletmelere göre daha sınırlı olduğuna dikkat çeken Gürer, düzenlemenin esnafın ekonomik koşullarına göre hazırlanması gerektiğini ifade etti.

MİKRO ESNAFA YÜZDE SIFIR KOMİSYON TEKLİFİ

CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer'in TBMM Başkanlığına sunduğu kanun teklifinde, 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamında faaliyet gösteren mikro ölçekli ve belirlenen yıllık ciro sınırının altında kalan esnaf ve sanatkârlardan kartlı ödeme komisyonu alınmaması öngörülüyor.

Teklifte, diğer esnaf ve sanatkârlar için azami komisyon oranının yüzde 0,50, bu kapsamın dışında kalan diğer tüm üye işyerleri için ise yüzde 0,75 olarak belirlenmesi amaçlanıyor.

Önerilen düzenlemeyi değerlendiren Gürer, "Mikro ölçekli esnaf için komisyonun yüzde sıfıra indirilmesini, diğer esnaf ve sanatkârlar için yüzde 0,50, diğer üye işyerleri için ise yüzde 0,75 üst sınır getirilmesini öneriyoruz. Esnafın ayakta kalabilmesi için kartlı ödeme sistemlerinin oluşturduğu maliyetin makul ve ölçülü seviyeye çekilmesi gerekiyor." diye konuştu.

Kanun teklifine göre mikro ölçekli esnafın yararlanacağı yıllık ciro sınırı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından belirlenecek. Komisyon sınırları, banka ve kredi kartlarıyla yapılan mal ve hizmet satışlarında bankalar, ödeme kuruluşları ve elektronik para kuruluşları tarafından alınabilecek kesintilerin toplamını kapsayacak.

"KOMİSYON DÜŞÜRÜLÜP BAŞKA AD ALTINDA ÜCRET ALINMASIN"

Kanun teklifinde yalnızca komisyon oranlarına üst sınır getirilmesinin yeterli olmayacağını belirten Gürer, bankaların ve ödeme kuruluşlarının farklı adlar altında ek ücret tahsil etmesinin de engellenmesi gerektiğini söyledi.

Gürer, "Komisyon oranını düşürüp POS cihazı kira bedeli, cihaz kullanım bedeli, aktivasyon ücreti, paket ücreti, yazılım, bakım, hizmet veya bloke bedeli adı altında yeni ücretler alınırsa yapılan düzenlemenin hiçbir anlamı kalmaz. Komisyon sınırı farklı adlar altında dolanılmamalıdır." dedi.

Teklifte, komisyon üst sınırlarının aşılması amacıyla POS cihazı kira bedeli, cihaz kullanım bedeli, aktivasyon ücreti, paket ücreti, yazılım, bakım, hizmet, bloke bedeli veya işlem başına sabit ücret gibi adlarla ilave maliyet oluşturulmasının önlenmesi öngörülüyor.

"TAKSİTLİ İŞLEMDE ESNAFA EK KOMİSYON YÜKÜ GETİRİLMEMELİ"

Kartlı ödemelerde tek çekim ve taksitli işlemler arasında esnaf aleyhine farklı maliyetler oluşturulmaması gerektiğini belirten Gürer, "Tek çekim ile taksitli işlem arasında esnafın aleyhine yeni bir komisyon yükü oluşturulmamalıdır. Belirlenen üst sınır hangi yöntem kullanılırsa kullanılsın aşılmamalıdır." ifadelerini kullandı.

Kanun teklifinde, taksit sayısının artırılması, işlemin birden fazla parçaya bölünmesi veya farklı bir ödeme ürünü kapsamında gösterilmesi yoluyla belirlenen azami komisyon oranlarının aşılmasının engellenmesi hedefleniyor.

Düzenleme ayrıca üye işyerinin açık ve yazılı onayı alınmadan kartlı ödeme hizmetiyle bağlantılı ek ürün veya hizmet tanımlanmasını ve bu hizmetlerden ücret tahsil edilmesini önlemeyi amaçlıyor.

"BLOKE EDİLEN PARADAN AYRICA ÜCRET ALINMASIN"

Esnafın kartlı satışlardan elde ettiği tutarlara belirli sürelerle erişememesinin finansman sıkıntısını artırdığını belirten CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, bloke edilen satış bedelleri üzerinden ayrıca ücret alınmasına karşı çıktı.

Gürer, "Esnafın yaptığı satışın bedeli bloke ediliyor, parasına belirli bir süre ulaşamıyor ve bunun üzerine bir de ayrıca ücret ödemek zorunda bırakılıyorsa esnafın finansman yükü daha da ağırlaşıyor. Bloke ve aktarım süreleri kullanılarak belirlenen komisyon sınırlarının dolaylı biçimde aşılmasına izin verilmemelidir." dedi.

Kanun teklifinde, kartlı satış tutarlarının belirli süre bloke edilmesi veya işletmenin kullanımına geç aktarılması nedeniyle ayrıca ücret, komisyon ya da benzeri bedel alınmaması öngörülüyor.

Bloke ve aktarım sürelerinin uzatılması yoluyla yasal komisyon sınırlarının dolaylı olarak aşılmasının da engellenmesi amaçlanıyor.

"KARTLI ÖDEME MALİYETİ TÜKETİCİYE DE YANSIYOR"

Kartlı ödeme sistemlerinden kaynaklanan maliyetlerin yalnızca işletmeleri değil tüketicileri de etkilediğine dikkat çeken Gürer, esnafın artan giderlerini ürün ve hizmet fiyatlarına yansıtmak zorunda kalabildiğini belirtti.

Gürer, "Esnaf artan maliyetlerini karşılamak için fiyatlarını artırmak zorunda kaldığında, kartlı ödeme sistemlerinin maliyeti dolaylı olarak tüketiciye de yansımaktadır. Bu nedenle komisyonların makul seviyeye çekilmesi hem esnafın hem tüketicinin korunması açısından önemlidir." değerlendirmesinde bulundu.

Kartlı ödeme sistemlerinin sınırlandırılmasını istemediklerini vurgulayan Gürer, düzenlemenin amacının küçük işletmelerin üzerindeki maliyet yükünü azaltmak olduğunu söyledi.

Gürer, "Biz kartla ödeme yapılmasına karşı değiliz. Tam tersine, kartlı ödeme sistemleri günlük ticaretin vazgeçilmez bir parçası hâline gelmiştir. Ancak bu sistemin maliyeti küçük esnafın sırtına yüklenmemelidir." dedi.

"ESNAFIN AYAKTA KALMASI KAMU YARARIDIR"

Küçük işletmelerin ekonomik faaliyetlerini sürdürebilmesinin istihdam ve yerel ekonomi açısından önem taşıdığını belirten CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, kanun teklifinin yalnızca esnafın gelirini değil, tüketicilerin ve yerel ticaretin korunmasını da amaçladığını ifade etti.

Gürer, "Esnafın ayakta kalması yalnızca esnafın sorunu değildir. Esnafın ayakta kalması istihdamın, yerel ekonominin, küçük işletmelerin ve tüketicinin korunması anlamına gelir. Küçük esnafın kazancını koruyacak, öngörülebilir ve adil bir kartlı ödeme sistemi oluşturulmalıdır." ifadelerini kullandı.

HAKSIZ KESİNTİLERİN İADESİ İÇİN 30 GÜNLÜK DÜZENLEME

TBMM Başkanlığına sunulan kanun teklifinde, yasal sınırların üzerinde veya düzenlemeye aykırı şekilde tahsil edilen ücret, komisyon ve kesintilerin esnafın talebi üzerine iade edilmesi de yer alıyor.

Teklifin ilgili maddesinde, kanuna aykırı tahsil edilen tutarların üye işyerinin talebi üzerine ilgili kuruluş tarafından en geç 30 gün içinde iade edilmesi öngörülüyor.

Düzenlemenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların ise işletmelerin faaliyet alanı, ekonomik büyüklüğü, yıllık cirosu, işlem hacmi ve kartlı ödeme sistemlerinin maliyetleri dikkate alınarak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenmesi teklif ediliyor.

Kanun teklifinde ayrıca düzenlemenin yasalaşması hâlinde Resmî Gazete'de yayımlanmasından üç ay sonra yürürlüğe girmesi öngörülüyor.

CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer'in sunduğu teklif, mikro ölçekli esnafa sıfır komisyon uygulanması, diğer işletmelerde komisyon oranlarının sınırlandırılması, ek ücretlerin önlenmesi ve haksız kesintilerin iadesine ilişkin hükümleriyle TBMM'nin yasama gündemine taşındı.