Gaziantep'in Kurtuluş Mücadelesi ve Gazilik Unvanı

Gaziantep, yalnızca mutfağı ve tarihi dokusuyla değil, bağımsızlık uğruna verdiği destansı mücadeleyle de Anadolu'nun en özel şehirlerinden biridir. Birinci Dünya Savaşı'nın ardından işgal edilen Antep, halkın topyekûn direnişiyle tarihe altın harflerle yazılmış bir kahramanlık destanı ortaya koymuştur. Bu destanın sonucunda şehre verilen Gazilik unvanı, milletin bağımsızlık ve vatan sevgisinin en güçlü simgelerinden biri olmuştur.

Antep'in İşgali ve Direnişin Başlangıcı

Mondros Antlaşması'nın ardından Osmanlı Devleti'nin parçalanmasıyla birlikte Antep, 17 Aralık 1918'de önce Birleşik Krallık'ın, ardından 5 Kasım 1919'da Fransa'nın yönetimine geçti. Fransız birliklerinin şehre yerleşmesi, Antep halkının direnişini tetikledi. 1920 yılı Ocak ayında Karayılan komutasındaki çeteler, Fransızların bir süvari birliğini pusuya düşürerek ilk büyük direnişi başlattı. Şahin Bey ise 200 kişilik milis gücüyle Mart 1920'ye kadar Fransız askerlerine karşı savaştı.

Karayılan ve Antep Savunması

Molla Mehmet Karayılan, Antep Savunması'nın en önemli simgelerinden biridir. 1888'de o dönem Maraş-Pazarcık'a bağlı Höcüklü köyünde doğan Karayılan, Atmalı aşiretinin Kabalar oymağına mensuptu. Köyünde imamlık yapması nedeniyle Molla lakabıyla anılan Karayılan, I. Dünya Savaşı'nda Rus cephesinde savaşmış ve çavuşluğa terfi etmişti. Fransız kuvvetlerinin Kilis'ten Antep'e ilerlediği haberini alınca, kendi aşiretinden 82 gönüllü akrabasını topladı ve 1600 baş hayvanını satarak çetesinin silah ve cephane ihtiyacını karşıladı.

Karayılan'ın en büyük başarısı, 20 Ocak 1920'de Karabıyıklı köyünde düzenlediği baskındı. Bu baskında Maraş'a giden Fransız kuvvetlerine ağır kayıplar verdirdi ve 50 kadar askeri esir aldı. Bu olay, onun adını tüm Türkiye'de duyurdu. Ardından 82 kişilik çetesiyle Dülük köyünden şehri kuşatan Fransız çemberini yararak Antep'e girdi ve Karagöz Camii'ni karargâh olarak kullandı. Çete üyelerinin sayısı kısa sürede 150'ye ulaştı; ayrıca Antep cezaevinin kapılarını açtırarak hükümlüleri silahlandırıp çetesine kattı.

Karayılan, Elmalı, Birinci ve İkinci Ağcakoyunlu, İkizkuyu, Nizip yolu, Mağarabaşı ve Kurbanbaba savaşları gibi birçok cephede aktif olarak savaştı. İkizkuyu cephesinde Fransız komutan Norman'ı yaraladı ve Norman'ın eşini esir aldı. Ancak 24 Mayıs 1920 sabahı, Sarımsak Tepe mevkiinde gerçekleşen zorlu bir çatışma sırasında mevzi değiştirmek için ayağa kalktığı anda göğsünden vurularak şehit düştü. O gün Karayılan ile birlikte 19 arkadaşı daha şehit oldu. Onun kahramanlığı, halk türkülerine ve edebiyata konu oldu; Nâzım Hikmet Kuvâyi Milliye Destanı adlı eserinde ona bir bölüm ayırdı.

Gazilik Unvanının Verilişi

Antep halkı, açlık, cephanesizlik ve şehre yardım ulaşamaması nedeniyle 9 Şubat 1921'de teslim olmak zorunda kaldı. Ancak bu teslimiyet, 10 ay 9 gün süren bir direnişin ardından geldi. Bu eşsiz mücadele, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından takdirle karşılandı ve 8 Şubat 1921 tarihinde Antep'e Gazilik unvanı verildi. Bu unvan, yalnızca bir isim değil; fedakârlığın, cesaretin ve sarsılmaz bir iradenin tescili oldu. Antep'in destansı direnişi, milletin bağımsızlık ve vatan sevgisinin tarihe altın harflerle yazılmış en güçlü örneklerinden biri olarak kabul edildi.

Antep'ten Gaziantep'e

Gazilik unvanıyla birlikte şehrin adı Gaziantep olarak anılmaya başlandı. 25 Aralık 1921'de Ankara Anlaşması gereğince Fransız birlikleri şehri boşalttı. Antep Savunması, yalnızca askeri bir direniş değil, aynı zamanda bir şehrin topyekûn ayağa kalkarak hürriyetine ve onuruna sahip çıkışının simgesi oldu. Bugün Gaziantep, bu kahramanlık mirasını yaşatmaya devam ediyor; şehrin sokaklarında, caddelerinde ve anıtlarında bu destanın izlerini görmek mümkün.

Gaziantep'in kurtuluş mücadelesi, geçmişten geleceğe milletimize ilham kaynağı olmaya devam ediyor. Bu destanı yazan tüm Antep halkını, şehitleri ve gazileri rahmet, minnet ve şükranla anıyoruz.

Kaynak: gaziantep.ktb.gov.tr, tr.wikipedia.org, tr.wikipedia.org
Görsel: Mxcil, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0